Ver weg, dicht bij - Eveline van de Putte

Een zomerse dag in Den Haag. Iedereen haast zich naar een terras of naar het strand. Ik ben onderweg naar het laatste interview voor het levensverhalen project Van Ver. Samen met een Burundese kennis sta ik voor een gesloten deur van het huis van een oudere Rwandese vrouw.

Het huis is potdicht. Gordijnen verhinderen een blik naar binnen. Al drie keer heeft de deurbel de buurt opgeschrikt. Zou ze de afspraak vergeten zijn? Is ze de deur uit? Of durft ze niet open te doen? Na een vierde belpoging beweegt er wat voor het bovenraam, en komt mevrouw het balkon op. Ze was in slaap gevallen…We zijn welkom. We klimmen de trap op. Omdat ik in Rwanda altijd bloemen kreeg en omdat ik blij ben dat mevrouw mee wil doen heb ik een bos bloemen voor haar gekocht. Met een ‘merci’ legt ze het boeket op tafel. Mijn Burundese kennis praat wat over, naar ik aanneem, koetjes en kalfjes. Na een half uur, probeer ik voorzichtig de eerste vraag te stellen. Ook daar komen de koeien het verhaal ingewandeld. Die prachtige bruine Afrikaanse koeien met enorme horens, inyambo, die de oude vrouw als meisje verzorgde. Vol trots vertelt ze hoe ze als kind de geiten uit een heftige onweersbui heeft gered, terwijl de dieren van de buren allemaal omgekomen zijn.

Na haar trouwen verhuisde ze van het platteland naar de stad. Het waren gelukkige jaren totdat de oorlog uit brak. De genocide in Rwanda heeft ook in haar leven diepe wonden achtergelaten. Een paar kinderen en vele familieleden zijn vermoord.

De rest van het gezin is alle kanten op gevlucht.

Ze hebben alles achter moeten laten. Alles achterlaten en opnieuw beginnen. Dat is al niet eenvoudig als je jong bent, laat staan als je ouder bent.

Een nieuwe taal leren gaat moeilijk. Contact met de buren beperkt zich tot gebarentaal. Zelfs een plek vinden om samen te bidden in een taal die je begrijpt, vereist een wereldreis in het nieuwe land. Haar eenzame uren vult ze met het maken van traditionele manden, waardoor ze zich weer even ‘thuis’ waant. Zo zit ze daar, tenger, maar fier rechtop, driehoog in een stille straat in Nederland. Ontworteld maar krachtig. Beschadigd maar zeker niet gebroken. Met een glinstering van kracht in haar ogen zegt ze:

"Agati gateretswe n-Imana
Ntigahenurwa númuyaga"

De boom die door God geplant is
Kan door geen storm geveld worden

Dankzij de tolk begrijpen we elkaar. Dankzij de tolk komt er rust in het gesprek en mogen we na een week samen terugkomen om de concept tekst voor te lezen. Na nog wat foto’s bekeken te hebben, nemen we na vele uren afscheid. Het boeket ligt nog steeds op tafel. Als mijn kennis en ik wandelend langs de grachten nog wat napraten zegt hij plotseling: "Kan ik je wat zeggen? Wij geven niks om bloemen!" "Ja , maar", zeg ik, "in Rwanda kreeg ik toch altijd bloemen…" 

"Dat is omdat je een mzungu, een blanke bent, De mensen weten dat de mzungu’s van bloemen houden. Mevrouw weet dat ook. Daarom heeft ze je gebaar gewaardeerd. Maar neem de volgende keer liever een fles limonade mee."

Een zomerse les interculturele communicatie.

Eveline van der Putte (1966) is empowerment trainer, docent creatief schrijven en ouderenadviseur. Voor de Empowerment Foundation interviewde ze tientallen ouderen voor diverse levensverhalen projecten. Doel van deze projecten is: de vertellers empoweren door middel van het vertellen van het eigen verhaal. De diverse ouderen op een positieve manier in beeld brengen en hun wijsheid en ervaringen te delen met jong en oud. Dankzij de uit deze projecten voortgekomen boeken kunt ook u kennismaken met de beleefwereld van de ouderen.
Fosten Tori, levensverhalen van ouderen in Suriname
Krachtig 80!, levensverhalen van tachtigplussers in Nederland
En net verschenen Van Ver, levensverhalen van oudere vluchtelingen en migranten. Allen uitgegeven bij Uitgeverij Appelmoes. Zie: www.uitgeverijappelmoes.nl en www.empowermentfoundation.nl

Geef uw reactie

Stuur deze pagina door