Er zijn voor de cliënt: rapport Sting

Hoe gaan verzorgenden in de thuiszorg en in verpleeg- en verzorgingshuizen om met levensvragen van cliënten? Dit onderzocht Sting voor het Expertisenetwerk. In het rapport 'Er zijn voor de cliënt, met al je voelsprieten!, verzorgenden willen reflecteren op hoe ze omgaan met levensvragen' (PDF-file) leest u de resultaten.
 
In het najaar van 2010 heeft het Expertisenetwerk materiaal gereed dat aansluit op de behoefte van helpenden en verzorgenden aan ondersteuning.

Een eerste impressie over de onderzoeksresultaten stond in StingNieuws, mei 2009:

'Als je werkt met mensen heb je je hoofd en je handen nodig, maar je mag ook je hart niet vergeten!' In de zorg werken vaak mensen die vooral iets willen doen waardoor ze het gevoel nog wel eens vergeten vertelt Rachida, werkzaam in een verpleeghuis. 'Ik zie het ook bij mijn collega’s en in de Nederlandse cultuur staat het hart - het gevoel - ook minder centraal dan in sommige andere culturen.'

Contact over levensvragen gebeurt spontaan

Uit de gesprekken komt duidelijk naar voren dat praten over levensvragen niet alleen het terrein is van disciplines als geestelijk verzorgers en maatschappelijk werkers. Juist in korte contactmomenten komt het ook aan de orde. Els, werkzaam bij een thuiszorginstelling, beaamt dat je als verzorgende er dagelijks mee te maken hebt: 'Misschien wel vaker dan dat ik me er bewust van ben.'

'Het gaat om contact maken met iemand, even luisteren. Je wilt iemand het naar de zin maken,' aldus Willem die sinds kort op een revalidatieafdeling werkt. 'Ik reageer als ik emotie bij iemand zie, het is dus eigenlijk altijd aanwezig.' Karin, activiteitenbegeleidster op een psychogeriatrische afdeling, vertelt dat een liedje op de radio een trigger voor verdriet kan zijn en soms wordt iemand overvallen door een gedachte of een verdrietig gevoel wat zij op dat moment graag met je willen delen.

Praten over levensvragen gaat niet op afspraak, is de ervaring van veel helpenden en verzorgenden. 'Het gaat gewoon tussendoor, het is niet zo dat je gaat zitten en dan vraagt waar iemand over wil praten' volgens Babette, werkzaam op een somatische afdeling in een verpleeghuis. 'Ik reageer op lichaamstaal of een cliënt laat tussendoor heel even iets merken daar speel je op in. Cliënten willen vaak praten net als je op het punt staat om naar de volgende te gaan.'

Tijd of geen tijd veel verzorgenden maken even tijd op zo'n moment. Jessica, werkzaam in de thuiszorg: 'Als ik zie dat iemand verdrietig is kan ik niet zomaar weggaan en iemand verdrietig achterlaten. Dan werk ik de rest van de dag niet lekker.' 'Mijn collega’s en ik zijn soms het enige aanspreekpunt van zo iemand.' 'Het is een misverstand om te denken dat er alleen over verdriet en eenzaamheid wordt gepraat, ook mooie herinneringen en belevenissen worden met je gedeeld!' benadrukt Willem.

'Er zijn!'

'Verzorgenden zijn echt mega doeners!' De rust nemen om gewoon even naast iemand te gaan zitten, over iemands hand wrijven is of gewoon 'er zijn' blijkt vaak moeilijk. Moniek, werkzaam in een verzorgingstehuis: 'Ik zie dat sommige collega's hier erg onrustig van worden en het ook niet altijd als werk zien.' 'Ik zie dat veel ouderen behoefte hebben aan contact of aan een schouder, ik ervaar dat zeker als lastig. Ik wil het graag oplossen voor iemand, ik wil helpen en iets doen. Soms geeft het me een gevoel dat ik tekort schiet, je kan iemand niet altijd helpen of verdriet wegnemen.'

Uitwisseling met collega's

Uit de gesprekken die Sting in diverse zorginstellingen voerde bleek dat uitwisseling met collega's over een onderwerp als levensvragen vaak pas georganiseerd wordt als er een aanleiding voor is zoals een heftige gebeurtenis. 'Toen mevrouw Geel overleed na een lang intensief ziektebed hebben we er tijdens het werkoverleg uitbreid over gepraat. Veel collega's hadden moeite met haar manipulatieve karakter en de vele ruzies binnen haar familie legde ook een druk op ons.' vertelt Babette.

Buiten de structurele overleggen zoeken collega's elkaar op om ervaringen uit te wisselen of luchten hun hart bij de teamleider. Een geestelijk verzorger regelt eens per jaar een klinische les voor verzorgenden. Jan: 'Het is mijn ervaring dat veel verzorgenden het een verademing vinden om inhoudelijk over levensvragen te praten. Vooral ook omdat er in mensen hun privé leven ook veel speelt. Je persoon heeft invloed op je werk.' Jan geeft als voorbeeld een verzorgende die moeite had met een bepaalde mannelijke bewoner omdat die haar deed denken aan haar vader met wie ze een moeizame relatie had. Het is goed om je daar bewust van te zijn dat het (onbewust) meespeelt, je bent tenslotte geen machine. Hierover praten met elkaar kan je meer lucht geven.

Stuur deze pagina door