Symposium Levenskunst in de OuderenzorgVoor kwaliteit van leven bij afhankelijkheid van zorg! 14 oktober 2010 15.00 – 21.15 uur Locatie: ROC Midden Nederland, Zorg & Welzijn, Vondellaan 174, 3521 GH Utrecht Levenskunst als inspiratie voor beleid, bejegening en opleiden: “Er zijn voor de oudere bij het vormgeven van een goed leven, met volop ruimte voor authenticiteit en zelfbeschikking, uitgaande van mogelijkheden en rekening houdend met zijn of haar grenzen” Een boeiende en complexe uitdaging voor wie met ouderen en de ouderenzorg van doen heeft! Laat u daarom inspireren en doe en denk actief mee in een gevarieerd programma, waarin het ‘tot zijn recht komen’ van de oudere de rode draad is: · Openingslezing over levenskunst voor ouderen · Thema’s in workshops · Interactie in ‘Rondom de tafel’ · Fototentoonstelling en doorlopend film · Zelf doen en ervaren · Goede voorbeelden · Informatiemarkt (uw organisatie kan zich hier ook presenteren; zie aanmeldingsformulier) De methodes en goede voorbeelden die u aangereikt worden, zijn, al dan niet in aangepaste vorm, toepasbaar in uw organisatie of van nut voor de inhoud van het onderwijs. Organisatie: ROC Midden Nederland, afdelingen Verzorging, Verpleging, Maatschappelijke Zorg, Helpende en Bedrijfsopleidingen
Programma Vanaf 14.30 uur wordt u koninklijk verwelkomd door Greet Ganzenveer. U ontvangt de symposiummap en er is gelegenheid om de informatiemarkt te bezoeken. Het programma bestaat uit vier rondes. Per ronde kunt u kiezen voor een activiteit. U kunt dit aangeven op het aanmeldingsformulier.
Om 15.00 uur is de opening van het symposium.
Film en tentoonstelling
U kunt tijdens het symposium de tentoonstelling bezoeken en/of een van de films of documentaires bekijken. De foto’s zijn gemaakt door studenten van ROCMN onder de titel “De kunst van het oud zijn”. Ze laten zien hoe ouderen het ‘oud zijn’ als levenskunst zien. Er zijn ook gedichten bij dit thema gemaakt door en over ouderen. Proeventafel VOF Brilliant (zie ook workshop 2) helpt mensen in de zorg om de aandacht te richten op wat gezond is. Wie zorg nodig heeft of zorg geeft, is vaak vooral bezig met ziek zijn. Onze zintuigen, de poorten van de buitenwereld naar onze binnenwereld, functioneren ook bij ziekte vaak nog heel goed. VOF Brilliant prikkelt daarom graag wat gezond is, neemt de aandacht weg van wat ziek is en schept ruimte voor nieuwe initiatieven, betere communicatie en meer energie. Tijdens het symposium kunt u de “zintuigprikkelende stand” bezoeken, waarbij verschillende verrassende smaken geproefd kunnen worden. Het gaat hier vooral om de smaken scherp, zoet, zuur, zout en bitter.
Ronde 1 van 15.15 – 16.15 uur
1. Lezing (met aansluitend discussie) De levenskunst van het ouder worden door Jan Baars, Bijzonder Hoogleraar Interpretatieve Gerontologie (Universiteit voor Humanistiek, Utrecht) Doordat meer mensen in de rijke Westerse samenlevingen langer leven is er meer belangstelling voor ouderen dan ooit tevoren. Deze belangstelling gaat echter hoofdzakelijk uit naar de typische ziekten die gepaard zouden gaan met hogere leeftijden en naar de te verwachten kosten van pensioenen en zorg. De aandacht voor ouder worden - een persoonlijk proces van leven in de tijd - is daarbij achtergebleven en verdient meer serieus genomen te worden. Een bron van inspiratie is daarbij een lange geschiedenis van levenskunst van het ouder worden die diepe wortels heeft in onze traditie
2. De Vedermethode door Sylvia de Jong, acteur/trainer (Theater Veder) Oudere mensen met geheugenproblemen communiceren vaak steeds moeizamer met hun directe omgeving. Zij lopen daardoor een groot risico op vereenzaming. Theater Veder heeft een methode ontwikkeld waarin met onder andere poëzie en theater wederkerig contact gemaakt wordt met ouderen. In deze werkmethode staat de belevingswereld van de oudere centraal en worden handvatten aangereikt waardoor de zorgomgeving beter met de oudere kan communiceren. Belangrijke aspecten hierbij zijn het één-op-één contact en het aanspreken van het lange termijn geheugen. De DVD van de Vedermethode wordt vertoond, de methode wordt nader toegelicht en er is volop gelegenheid om de toepasbaarheid ervan in de dagelijkse praktijk van de ouderenzorg te bespreken. (www.theaterveder.nl ) NB Aan deze activiteit kunnen maximaal zestig mensen deelnemen.
3. Levenskunstspel o.l.v. Alie Maas, trainer-coach, en/of Marjan van Rooyen, onderwijsontwikkelaar Als werker in de ouderenzorg stellen we regelmatig uit belangstelling de vraag aan de cliënt: "Hoe wilt u uw leven leven? Wat is voor u belangrijk?” Deze vraag stel je ook aan jezelf. Bij levenskunst gaat het om het ontwikkelen van een eigen levenshouding. Het levenskunstspel kan je daarbij helpen. In de workshop kun je zicht krijgen op je eigen en elkaars levensstijl. Je kunt ervaren dat het een hele (levens)kunst is steeds opnieuw antwoorden te vinden op vragen waar het leven je mee confronteert. Op het aanmeldingsformulier kunt u uw voorkeur voor een activiteit in deze ronde aangeven. Ronde 2 van 16.30 – 17.45 uur
1. De wondere wereld van de dementie door Bob Verbraeck, trainer-coach, gespecialiseerd in de ouderenpsychiatrie In de workshop staat de invloed van de omgeving op het gedrag van mensen met dementie centraal. Hoe verwerken zij prikkels uit hun omgeving tot gedrag en waarin verschilt dit van mensen die niet dement zijn? We gaan na welke aspecten van belang zijn voor het creëren van een zo gunstig mogelijk materiële en immateriële omgeving. Hierbij draait het steeds om te zorgen voor veiligheid en stabiliteit. Dementerende mensen blijken dan tot veel meer in staat dan dat we over het algemeen aannemen. Ook het zogenaamde probleemgedrag kan verminderd worden, waardoor de verzorging een stuk plezieriger verloopt.
2. Zintuigprikkeling door Hannah Freud en Wieke van der Heiden (VOF Brilliant) De workshop gaat over de inzet van zintuigactiviteiten in de zorg en hoe je jezelf kunt inzetten als ‘zintuigartiest’. De deelnemers zullen vooral zelf ervaren hoe het is om via de zintuigen te werken. Dit zal worden toegelicht met een ‘prikkelende’ presentatie en met diverse anekdotes en zintuigattributen. De workshop heeft een ‘speels’ karakter en men gaat vooral met praktische, eenvoudige tips weer naar huis. Op www.vofbrilliant.nl zijn voorbeelden en projecten van zintuigprikkeling te vinden. Henriëtte Kat is gespecialiseerd in het muzikaal improviseren met ouderen. Zij gaat ervan uit dat oudere mensen veel capaciteiten hebben en nieuwe ervaringen willen opdoen. Met andere woorden: muziek maken is geen therapeutische bezigheid, maar een gelegenheid om samen iets moois te maken. Om u aan den lijve te laten ondervinden hoe zoiets in zijn werk gaat, geeft zij op dit symposium een workshop. U heeft geen muzikale achtergrond nodig om mee te kunnen doen, alleen interesse om actief met muziek bezig te zijn en een open instelling om te experimenteren. Daarnaast vertelt Henriëtte wat ervaringen uit de praktijk en krijgt u gelegenheid om vragen te stellen. Op haar website www.divertimentomuziek.nl kunt u meer over haar werk lezen en beluisteren.
4. Validation en verbeelding door Sylvia de Jong, acteur/trainer (Theater Veder) De fladderende geest van een dementerende oudere is verbeeldingrijk: de emotionele achtbaan berijdt het ene geheugenspoor na het andere, niet gehinderd door de ‘werkelijkheid’. Een zorgverlener die valideert, trekt het karretje niet uit het spoor maar rijdt mee en diskwalificeert geen emoties als onecht of niet juist. In improvisatietheater is valideren (= aanbod accepteren) een belangrijke kracht om energieke, levendige situaties te kunnen beleven en te kunnen beïnvloeden. Door valideren en aanbod accepteren maak je gebruik van de ve(d)erkracht van de verbeelding om in goed samenspel naar een prettige bestemming te gaan, waar ruimte is voor het hier en nu en voor wederkerig contact. In deze workshop ervaart u de kracht van valideren in verbeelding.
5. Levenskunst en het Planetree-concept door Piety Nijhoff en Addy Louter, teamleiders (Rivas Zorggroep) Planetree staat voor mensgerichte zorg, waarbij het de kunst is om de cliënt met al zijn facetten centraal te stellen. Het doel hierbij is het verbeteren van zorg en welzijn. Het werken vanuit het Planetree-concept stelt medewerkers in staat om te werken met hoofd, handen en vanuit het hart. Planetree heeft 10 componenten die betrekking hebben op het leven van een mens en die in samenhang met elkaar leiden tot betere zorg, een helende omgeving en een gezonde organisatie. (www.rivas.nl). De workshop kent de volgende opbouw: - het ontstaan van Planetree en de 10 componenten - ontdekken van de kern van Planetree - toepassen van een van de componenten met de deelnemers 6. Woodstock: over wonen en activeren van de oudere generatie alcohol- en drugsverslaafden door Johan den Dulk, manager bedrijfsvoering en Charles Matla, teamleider (Parnassia, Den Haag). Op initiatief van Johan den Dulk en anderen is een kleine twee jaar geleden woonvoorziening Woodstock gerealiseerd. Dé woonvoorziening voor oudere verslaafde stadsbewoners van Den Haag, die niet zouden worden geaccepteerd in een regulier bejaardenhuis. Authenticiteit, zelfbeschikking en integratie met de omgeving zijn de centrale uitgangspunten bij de zorg- en dienstverlening aan 33 bewoners tussen de 45 en 70 jaar. Activering is het sleutelwoord bij de ondersteuning. Op vragen als Waarom en hoe is deze zorg georganiseerd? en Wat vraagt het werken met deze ouderen? gaan de workshopleiders uitgebreid in, daarbij ondersteund door een van de bewoners en een DVD over de voorziening . (www.parnassia.nl ) . Op het aanmeldingsformulier kunt u uw voorkeur voor een activiteit in deze ronde aangeven. Pauze van 17.45 – 18.30 uur: broodjes met iets warms en gelegenheid om de informatiemarkt te bezoeken.
Ronde 3 van 18.30 – 19.45 uur
Workshops 1 t/m 6 als in ronde 2. 7. Waar hebben we aandacht voor? door Monique Greveling, filosoof/theatermaker en Elsbeth Horneman, grafisch ontwerper/autonoom kunstenaar. (www.fikx..nl ) Ontregeling door somatische aandoeningen, vergeetachtigheid en het isolement van dementerenden hebben invloed op communicatie. Want wat gaat er allemaal door ons hoofd als we communiceren? Wat begrijpen we daardoor wel of niet? Wat doen we om iemand die meer moeite heeft om zich goed uit te drukken, toch te begrijpen? Waar hebben we aandacht voor? In de workshop staat het kunstproject ‘Bij mij hangt alles binnen’ van Monique Greveling en Elsbeth Horneman, aan de hand van briefjes van een dementerende mevrouw, centraal. Het project blijkt een mooi middel te zijn om de communicatie te versterken. 8. Samen en/of apart? Een rondom-de-tafelgesprek o.l.v. Mr. Leonard Geluk (voorzitter College van Bestuur van ROC Midden Nederland) Het gesprek gaat over het wel of niet of eventueel gedeeltelijk creëren van aparte woonvoorzieningen en/of activiteiten voor bepaalde groepen ouderen. Het gaat om keuzes, op grond van bijvoorbeeld etnische achtergrond, geloofsovertuiging, sexuele geaardheid of levensstijl. Principes, maar ook pragmatische argumenten spelen bij deze keuzes een rol. Welke deze zijn en welke dilemma’s daarbij spelen, zullen in het gesprek ruim aandacht krijgen. Gerealiseerde voorzieningen en activiteiten worden toegelicht en er wordt stilgestaan bij de voorwaarden die men daarbij stelt. Tussentijds zijn er rondes voor interactie met de toehoorders. Gespreksdeelnemers: Evert Mulder (bestuurder Aveant), Prof. Dr. Marieke J. Schuurmans (hoogleraar UMC Utrecht), Anja Laeven (directeur Cliëntenbelang Utrecht), Güler van der Wekken (programmamanager maatschappelijke ontwikkelingen Alleato), Drs. Lex Roseboom (bestuurder Axioncontinu), Henk Hutten (directeur Birkhoven Zorggoed) en Johan den Dulk (Parnassia/Woodstock) 9. Pranzo di Ferragosto (speelfilm van regisseur Gianni di Gregorio)
Voor de liefhebber van een goede film: realistisch, vol warmte en humor. Over een man van middelbare leeftijd die niet alleen voor zijn eigen moeder zorgt, maar voor nog meer vrouwen. Een film over de werkelijkheid van afhankelijke ouderen, hun kwetsbaarheid en hun eenzaamheid. Op het aanmeldingsformulier kunt u uw voorkeur voor de activiteit in deze ronde aangeven. Ronde 4 van 20.00 – 21.15 uur 1. Blik op de toekomst. Een rondom-de-tafel-activiteit o.l.v. Robert Koch MSc (directeur sector Zorg & Welzijn v an ROC Midden Nederland) “Welke rol vraagt de ouderenzorg van de (nabije) toekomst van haar medewerkers, vanuit welk paradigma en wat betekent dat voor toekomstbestendig opleiden?” Een vertegenwoordiger van het College voor Beroepen en Opleidingen in de Gezondheidszorg (CBOG) zal de introductie bij deze activiteit verzorgen. Leidraad hierbij is de door het CBOB uitgebrachte essaybundel “Gedeelde verantwoordelijkheid, basis voor een paradigmashift in de opleidingen en de zorg voor ouderen”. (www.cbog.nl ). In drie rondes gaan de deelnemers vervolgens in kernachtige bewoordingen antwoord geven op bovenstaande vraag. De uitkomsten hiervan worden na dit symposium gebruikt voor het ontwikkelen door ROCMN van een opleiding, specifiek voor de Ouderenzorg. Dit gebeurt in nauwe samenwerking tussen de opleidingen Verzorging, Maatschappelijke Zorg en het werkveld. Uit een eerste verkenning bij een aantal instellingen, is de behoefte aan een dergelijke branchegerichte opleiding gebleken. 2. Levenskunstspel o.l.v. Alie Maas, trainer-coach, en/of Marjan van Rooyen, onderwijsontwikkelaar (ROC Midden Nederland) Als werker in de ouderenzorg stellen we regelmatig uit belangstelling de vraag aan de cliënt: "Hoe wilt u uw leven leven? Wat is voor u belangrijk?” Bij levenskunst gaat het om het ontwikkelen van een eigen levenshouding. Het levenskunstspel kan je daarbij helpen. In de workshop kun je zicht krijgen op je eigen en elkaars levensstijl. Je kunt ervaren dat het een hele (levens)kunst is steeds opnieuw antwoorden te vinden op vragen waar het leven je mee confronteert. 3. De gierende rollatorbrigade (documentaire) Een groep 80 plussers houdt zich bezig met het maken van televisieprogramma’s. Eens in de drie maanden brengen ze een programma dat in verzorgingshuizen en op de lokale televisie wordt uitgezonden. Bezigheidstherapie of levenskunst?
Op het aanmeldingsformulier kunt u uw voorkeur voor een activiteit in deze ronde aangeven. Aanmelden en kosten: Tijdens de zomervakantie van het ROC worden alle aanmeldingen gewoon geregistreerd, u w aanmelding is definitief, als het verschuldigde bedrag is gestort op: Rekeningnummer 381089312 t.n.v. Stg. ROC Midden Nederland te Utrecht, onder vermelding van “Symposium 14/10 Maatschappelijke Zorg”. In week 40 ontvangt u de bevestiging van deelname. Groepsaanmelding: het is mogelijk om vanuit een organisatie alvast meerdere deelnames te reserveren en de namen van de deelnemers + hun voorkeur voor lezingen en workshops later door te geven. Als uw organisatie gebruik wil maken van een stand op de informatiemarkt, dan kan dat. Wilt u dit aangeven op het aanmeldingsformulier? Heeft u vragen over de inhoud, de organisatie e.d., neem dan gerust contact met ons op: |
